Genleşme Tankı Hesabı Nasıl Yapılır? Pratik Formüller
Kapalı devre ısıtma ve soğutma sistemlerinde basıncı dengeleyen kapalı genleşme tanklarının doğru hacim ve ön gaz basıncı hesaplama yöntemleri.
Su, ısındıkça hacmi genişleyen bir akışkandır. Kapalı devre ısıtma sistemlerinde ısınan suyun artan hacmini karşılayacak bir boşluk olmazsa, sistemdeki basınç tehlikeli seviyelere çıkarak borulara veya cihazlara zarar verir. Bu durumu önlemek için kapalı genleşme tankları kullanılır.
Suyun Genleşme Hacmi (Ve)
Genleşme tankı hesabı yapabilmek için öncelikle sistemdeki toplam su hacmini (Vs) bilmek gerekir. Kazan, borular, petekler ve diğer elemanların içindeki toplam su hacmi hesaplanır.
Ardından suyun sıcaklık farkından dolayı ne kadar genleşeceği (n) bulunur. 90/70°C sistemler için genleşme katsayısı genellikle 0.0355 (yaklaşık %3.5) alınır.
Genleşen su hacmi:
Ve = Vs × n
Tank Hacmi (Vn) Hesabı
Genleşen suyun tanka girebilmesi için tank içindeki membran (diyafram) üzerindeki gazın sıkışması gerekir. Tankın toplam hacmi, basınç toleransları dikkate alınarak hesaplanır.
Vn = Ve × [ (Pmax + 1) / (Pmax - P0) ]
Burada;
Vn: Nominal tank hacmi (Litre)
Pmax: Sistemin maksimum çalışma basıncı veya emniyet ventili açma basıncı (bar)
P0: Tankın ön gaz basıncıdır (bar).
Ön Gaz Basıncı (P0)
Ön gaz basıncı, sistemin statik yüksekliği (kazandan en üstteki peteğe olan dikey mesafe) ile doğrudan ilişkilidir.
Statik yükseklik 15 metre ise statik basınç 1.5 bar'dır. Ön gaz basıncı genellikle statik basınçtan 0.2 - 0.3 bar daha yüksek ayarlanır (Örn: 1.8 bar). Tankın montajı sırasında, sisteme su basılmadan önce ön gaz basıncı mutlaka kontrol edilmeli ve azot gazı ile eksik basınç tamamlanmalıdır.