Cıvata Mukavemet Sınıfları: 8.8, 10.9 ve 12.9 Ne Anlama Gelir?
Bağlantı elemanlarının üzerinde yazan 8.8, 10.9 gibi sayılar neyi ifade eder? Cıvata mukavemet sınıfları ve malzeme dayanımı hakkında her şey.
Makine imalatında, çelik konstrüksiyonlarda veya otomotiv sanayisinde en sık karşılaştığımız bağlantı elemanları cıvatalardır. Cıvata başlarının üzerinde yer alan 8.8, 10.9, 12.9 gibi ibareler, o cıvatanın mekanik özelliklerini tanımlar.
Kalite İşaretleri Nasıl Okunur?
Cıvata kalite sınıfını belirten bu sayılar aslında iki farklı mukavemet değerini ifade eder.
Birinci sayı: Nominal Çekme Mukavemetinin (Kopma Gerilmesi - Rm) 100'e bölünmüş halidir.
İkinci sayı: Akma Mukavemetinin (Re), Çekme Mukavemetine oranının 10 ile çarpılmış halidir.
8.8 ve 10.9 Cıvataların İncelenmesi
8.8 Sınıfı Cıvata:
- Çekme Mukavemeti (Rm): 8 × 100 = 800 N/mm² (Mpa)
- Akma Mukavemeti (Re): 800 × (8/10) = 640 N/mm² (Mpa)
10.9 Sınıfı Cıvata:
- Çekme Mukavemeti (Rm): 10 × 100 = 1000 N/mm² (Mpa)
- Akma Mukavemeti (Re): 1000 × (9/10) = 900 N/mm² (Mpa)
Akma mukavemeti, cıvatanın kalıcı (plastik) deformasyona uğramaya başladığı kritik noktadır. Tasarım hesaplamaları genellikle kopma değil, akma mukavemeti üzerinden güvenlik katsayısı kullanılarak yapılır.
Sıkma Momenti ve Ön Yükleme
Bir cıvata bağlantısının sağlamlığı, cıvatanın mukavemeti kadar, uygulanan ön yükleme kuvvetine de bağlıdır. Cıvatalar tork anahtarı ile, kendi mukavemet sınıflarına uygun belirli bir sıkma momenti (Tork) değerinde sıkılmalıdır. Aşırı sıkma akma noktasına ulaşıp cıvatanın uzamasına, az sıkma ise titreşim altında gevşemesine sebep olur.